มะเร็งต่อมน้ำเหลือง
รู้เร็ว รักษาได้ หายขาดได้
คู่มือทำความเข้าใจโรคฉบับประชาชน เข้าใจง่าย ไม่ซับซ้อน เพื่อให้คุณและคนที่คุณรักรับมือได้อย่างถูกวิธี
มะเร็งต่อมน้ำเหลือง คืออะไร?
ลองจินตนาการว่าร่างกายเรามี “ทหารยาม” ที่คอยตรวจตราดูแลความปลอดภัย ทหารกลุ่มนี้คือ เม็ดเลือดขาว ที่อยู่ในระบบต่อมน้ำเหลืองทั่วร่างกาย
มะเร็งต่อมน้ำเหลือง (Lymphoma) เกิดขึ้นเมื่อทหารเหล่านี้ “ทำงานผิดปกติ” และ “แบ่งตัวเพิ่มจำนวนอย่างควบคุมไม่ได้” แทนที่จะปกป้องเรา พวกเขากลับกลายเป็นก้อนเนื้อที่เบียดเบียนอวัยวะต่างๆ เสียเอง
ข่าวดีคือ: เป็นมะเร็งที่ “ตอบสนองต่อการรักษาได้ดีมาก” และมีโอกาสหายขาดสูง หากตรวจพบเร็ว
ระบบน้ำเหลืองอยู่ที่ไหนบ้าง?
- คอ (จุดที่พบบ่อยที่สุด)
- รักแร้
- ขาหนีบ
- ในช่องอก และ ช่องท้อง
- ม้าม และ ตับ
โรคนี้แบ่งเป็น 2 พี่น้อง
แม้จะชื่อคล้ายกัน แต่มีรายละเอียดที่ต่างกันเล็กน้อย
ชนิดฮอดจ์กิน (Hodgkin)
เป็นชนิดที่พบน้อยกว่า แต่มักรักษาได้ผลดีมาก
- มักพบในคนอายุน้อย (20-30 ปี) หรือสูงอายุ (55+ ปี)
- การลามของโรคจะเป็นระเบียบ จากต่อมหนึ่งไปอีกต่อมข้างเคียง
- ตรวจพบเซลล์หน้าตาเฉพาะ (Reed-Sternberg cell)
ชนิดนอน-ฮอดจ์กิน (Non-Hodgkin)
พบได้บ่อยกว่ามาก (คนไทยส่วนใหญ่เป็นชนิดนี้)
- พบได้ทุกช่วงอายุ แต่ความเสี่ยงเพิ่มตามอายุ
- การลามอาจกระโดดข้ามจุด หรือไปอวัยวะอื่นนอกต่อมน้ำเหลืองได้
- แบ่งย่อยได้อีกหลายชนิด (แบบโตช้า vs แบบโตเร็ว)
เมื่อไหร่ควรไปหาหมอ?
อาการเตือนที่เรียกว่า “B Symptoms” หรืออาการทั่วไป
คลำเจอก้อน
ที่คอ รักแร้ หรือขาหนีบ ไม่เจ็บ กลิ้งไปมาได้
ไข้เรื้อรัง
มีไข้สูงๆ ต่ำๆ โดยไม่ทราบสาเหตุ ติดต่อกันหลายวัน
เหงื่อออกกลางคืน
เหงื่อออกจนเสื้อเปียกโชก แม้อากาศจะเย็น
น้ำหนักลดฮวบ
ลดลงมากกว่า 10% ใน 6 เดือน โดยไม่ได้ตั้งใจ
*อาการเหล่านี้อาจเกิดจากโรคอื่นได้ แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ติดต่อกันเกิน 2 สัปดาห์ ควรพบแพทย์เพื่อความสบายใจ
ขั้นตอนการวินิจฉัย
1. ซักประวัติและตรวจร่างกาย
หมอจะคลำหาก้อนต่อมน้ำเหลือง เช็คขนาดตับ/ม้าม และอาจมีการทำ X-ray หรือ CT Scan ร่วมด้วย
2. ตัดชิ้นเนื้อ (Biopsy) – สำคัญที่สุด
ต้องนำชิ้นเนื้อออกมาตรวจทางกล้องจุลทรรศน์เพื่อยืนยันชนิดของโรค
3. ประเมินระยะ (Staging)
ใช้ CT Scan, PET Scan หรือเจาะไขกระดูก เพื่อดูว่าโรคลามไปแค่ไหน
แนวทางการรักษา
การรักษาขึ้นอยู่กับชนิดและระยะของโรค แต่วิธีหลักมีดังนี้:
ระยะของโรค (Stages)
“จุดเดียว”
“ฝั่งเดียวกัน” ของกะบังลม
“ส่วนบนและส่วนล่าง”
“อวัยวะอื่น”